Steun ons en help Nederland vooruit

dinsdag 30 oktober 2018

D66: deze begroting maakt gemeente arm en verre van duurzaam.

SPREEKTEKST D66-fractievoorzitter Jacco van Maldegem tijdens het begrotingsdebat (30-10-2018)

Voorzitter,

Ik wil allereerst alle ambtenaren en de griffie bedanken voor hun inzet richting dit debat. Talloze vragen hebben ze beantwoord. Niet in de laatste plaats van mij. Ook dank aan het college voor een gedetailleerde begroting, die de raad goed in staat stelt zijn kaderstellende werk te doen. En D66 leest goede dingen in de begroting. Ik noem er drie.

Ten eerste, het college wil onze inwoners helpen financieel zelfredzaam te worden. Dat is een heel goed voornemen, want voor sommige inwoners is de wereld van persoonlijke financiën enorm complex. Gisteren nog was er het bericht over de gevaren van een cashloze wereld voor laaggeletterden. Financieel zelfredzaam zijn begint volgens D66 al op jonge leeftijd. Daarom de vraag hoe het college zorgt dat kinderen leren omgaan met geld. Investeert het college daar ook in?

Ten tweede, jongeren in problemen krijgen in deze gemeente de zorg die ze nodig hebben. Dat vindt de D66-fractie terecht en een geruststellende gedachte. Ten derde, het college neemt maatregelen om de grip te krijgen op de uitgaven aan jeugdzorg. D66 is erg nieuwsgierig naar het effect van deze maatregelen, want de kwaliteit van de zorg mag natuurlijk niet in het geding komen. Kan het college toezeggen de effecten van die maatregelen te monitoren en regelmatig met de raad te delen?

En wat de D66-fractie heel fijn vindt is natuurlijk de titel van het coalitieakkoord: ‘Samen aan Zet’. Zeker als het college dat interpreteert als meer inspraak voor de burger, zoals het coalitieakkoord suggereert. De begroting vermeldt alleen dat het college de komende twee jaar werkt aan een visie op ‘burger- en overheidsparticipatie’. Dit terwijl de rekenkamercommissie dit jaar nog een rapport heeft uitgebracht met duidelijke conclusies. De D66-fractie is benieuwd welke vernieuwingen onze inwoners kunnen verwachten op het gebied van burgerparticipatie en een luisterende overheid. 

Voorzitter, ik noemde zojuist expliciet drie goede punten, maar er is meer. We hebben lang moeten wachten op een financieel overzicht van het coalitieakkoord.  En dat snap ik nu wel. Want als je moeilijk kunt kiezen als college, dan is een financieel plaatje maken lastig. Zeker als je opmerkelijke keuzes maakt. Want die ziet D66 ook in deze begroting. Dit college doet lang alles niet wat D66 zou doen.

Want dit college laat het Veur Theater bungelen, omdat het college niet per saldo 10 duizend euro extra wil uittrekken voor cultuur. Ter vergelijking, de wethouders kosten nu jaarlijks wel 140.000 euro extra voor hetzelfde werk als in de vorige periode.

Deze coalitie geeft ieder jaar 55.000 euro uit aan nieuwe feestjes, terwijl het college wel 20.000 euro bezuinigt op de rekenkamercommissie die de gemeente kan helpen om erachter te komen waarom de jeugdzorg heel snel heel veel duurder wordt.

Deze coalitie zet graag iedere week de afvalbakken buiten, terwijl tegen dezelfde kosten kunnen we ervoor zorgen dat alle kinderen met een zwemdiploma van de basisschool gaan. Dan zou D66 het wel weten. 

Voorzitter, en natuurlijk heb ook ik zitten zoeken naar de woorden ‘extra oeververbinding’. En dat is mijn bruggetje naar de verbroken beloftes. Ik begin met het kleine maar opvallende en eindig met de roze olifant in deze vergadering.

Ten eerste, de deurspionnetjes die ouderen zouden krijgen om veiliger te wonen, ze stonden in het coalitieakkoord maar niet in de begroting. Waren de deurspionnen toch te duur, of kunnen ouderen nog steeds aankloppen voor een deurspionnetje?

Ten tweede, alle inwoners moeten hun afval zelf scheiden, schrijft het college in de begroting. Zijn alle woorden over nascheiding nu werkelijk voor de bühne?  Graag een reactie van het college.

Ten derde, alle taboeloze onderzoeken ten spijt, het verkeer moet zoveel mogelijk over de N14. Dus niets extra oeververbinding, niets brug! Jammer dat het college het alleen nog maar opschrijft en niet durft te zeggen tegen de kiezers.

Met deze drie verbroken beloftes kan de D66-fractie prima leven. Maar dat geldt niet voor de verbroken duurzame beloftes van dit college. Want duurzaamheid zou in al het beleid een plek krijgen. En regels die mensen belemmeren om duurzamer te worden, zou het college schrappen. Daar ziet de D66-fractie maar weinig van terug. Sterker nog, dit college geeft ieder jaar opnieuw minder geld uit aan milieubeheer. En wat zien we verder? Een wethouder die zei zelf elektrische auto’s te gaan maken. En dat later toch moet nuanceren. Maar verder vrij weinig terwijl de klok van klimaatverandering doortikt… Waar zie ik dat dit college echt doordrongen is van de noodzaak om duurzaam te zijn?

Ja, er komt een duurzaamheidsfonds, maar waarom eigenlijk? We hebben al een Nationaal Energiebespaarfonds waar je goedkoop kunt lenen als je je huis of als VVE wilt verduurzamen. En banken lenen ook voor verduurzamingsmaatregelen. Waarom dan lokaal het wiel opnieuw uitvinden? Waarom moet de gemeente voor bank gaan spelen?

De coalitiepartijen willen samen met inwoners het restafval gaan verminderen om de rijksdoelstelling voor 2020 te halen. Hoe gaat het college dat bereiken als we toch weer iedere week de afvalbakken buiten mogen zetten? De D66-fractie heeft geen idee en de begroting helpt ons daar ook niet bij …

De D66-fractie stelt niet alleen vragen maar wil ook behulpzaam zijn. Daarom drie duurzame moties:

  • Regels mogen duurzaamheid niet belemmeren.
    Dan moet je als eigenaar van zonnepanelen ook niet meer belasting betalen dan je buren met hetzelfde huis zonder
    Daarom een motie van onze hand om de waarde van zonnepanelen niet mee te nemen in de ozb-waarde van een huis.
  • Het college wil duurzame mijlpalen slaan voor 2022, 2026 en 2030.
    D66 stelt voor transparant te zijn en die doelen aan te melden bij de Verenigde Naties, net zoals de gemeenten Zoetermeer en Midden-Delfland eerder hebben gedaan.
  • En D66 roept het college op meer concrete maatregelen te nemen om te verduurzamen.
    Mocht het college inspiratie nodig hebben, dan kan D66 deze motie verrijken met suggesties.

Dan de financiële kant van dit college. Bladzijde 145 van de begroting vat het beste samen wat dit college doet. Volgend jaar geeft de coalitie maar liefst 1,4 miljoen euro extra uit. En de coalitie bespaart volgend jaar 15 duizend euro. Dat heet bij mij thuis ‘potverteren’. Ik bespaar u verder de bladzijdenummers, maar er is meer dat mij zorgen baart:

  • De komende jaren geeft het college zelf 3,4 miljoen euro extra uit.
  • De komende jaren stijgt de schuld met 37 mln
  • En de komende jaren daalt de spaarpot met ruim 20 mln euro.

Kortom, het college geeft te veel uit, en onze schuld stijgt. We worden arm!

Dat is een ander beeld dan het ronkende persbericht van het college dat vooral de sluitende begroting in 2022 roemt. Hoe kan dat dan, vroegen inwoners mij al? Nou, dat is een heel makkelijk recept, je plant gewoon allerlei boterzachte bezuinigingen in voor 2022. En dan hoop je maar dat dat lukt. Precies dat doet het college:

  • bijna een halve ton op leerlingenvervoer zonder dat je weet of die scholieren dan nog op school komen
  • ruim 3 ton minder naar de bieb, zonder dat je weet of de bieb dan blijft draaien
  • ruim 4 ton minder uitgeven aan ambtenaren, zonder dat je weet of dat kan.
  • maar liefst 1,2 miljoen minder aan re-integratie, zonder dat je enige reden hebt om te denken dat dat nu wel lukt. Want jaar na jaar faalt deze wethouder van Sociale Zaken om meer mensen aan het werk te krijgen dan er mensen een uitkering aanvragen, zoals mijn collega Van Velzen op deze plek onlangs al zei.

En je verhoogt natuurlijk de belastingen en rekeningen waar je dat kunt:

  • gemiddeld 40 euro extra belasting per hond.
  • extra toeristenbelasting heffen omdat dat kan.
  • en door de rekening voor gehandicaptenparkeerplaatsen, voor rijbewijzen, en voor trouwceremonies

Kosten verhogen en belasting opschroeven, het is een favoriete bezigheid van dit college. En het wordt nog erger. Dit college schrijft ook in de begroting dat inwoners nog hogere woonlasten kunnen verwachten als de gemeente meer uitgeeft dan gepland. Daarom de vraag welke verhoging van de woonlasten onze inwoners kunnen verwachten als de boterzachte bezuinigen van dit college toch niet lukken?

En het allerergste van dit financiële alles, het college rekent op de Eneco-verkoop voor 80 miljoen euro. Maar gaat dat niet door, dan zakt de gemeente financieel door het ijs. De gemeente is dan financieel een stuk minder weerbaar en kan een stuk moeilijker alle schulden betalen. En het is niet zo dat ik dat toevallig vind. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten heeft de grens van 30% solvabiliteit ooit benoemd als grens voor gemeenten die financieel gezond willen zijn. Daar zakt dit college doorheen. Dan ben je dus niet langer financieel gezond. Het college negeert ook een eerder raadsbesluit.

Daarom voorzitter, nog de volgende financiële vragen van de D66-fractie:

  • Hoe luidt het financiele plan B van het college? Dus in de situatie waarin Eneco niet verkocht wordt?
  • Hoe kijkt het college naar de waarschuwing van de provincie Zuid-Holland dat ambities uit coalitieakkoorden financieel misschien niet haalbaar zijn?
  • Wat betekent de grote bezuinigingsopgave van 2,2 miljoen euro voor uitgaven waarvoor het college geen structureel geld heeft? Stopt dat simpelweg?
  • Waarom wil het college juist nu een kwart (!) bezuinigen op de rekenkamercommissie? En welke analyse heeft het college voor dat bedrag?

 D66 heeft gezien de financiële staat van de gemeente nog drie voorstellen die geen geld kosten, maar onze gemeente wel helpen op lange termijn groener, gezonder, gezelliger en gerichter te maken.

  • D66 stelt voor om naast de concrete doelstelling van 30 procent sociale huurwoningen ook een concreet percentage woningen in het middensegment te eisen bij nieuwbouwprojecten. Dat is goed voor gezinnen, voor de sociale samenhang in de gemeente en goed voor mensen die echt een sociale huurwoning nodig hebben. Deze motie biedt mensen die rianter willen gaan wonen dan in hun socialehuurwoning ook een alternatief. Een voorstel met louter winnaars, voorzitter. Ik reken op brede steun in deze raad.
  • D66 stelt voor om de huidige subsidielijst van de gemeente om te bouwen tot een echt subsidieregister. Zodat inwoners meer informatie krijgen welke instelling voor welk doel geld krijgt. Zodat wij in de raad een betere discussie kunnen voeren over subsidies en zodat we het belastinggeld gerichter uitgeven.
  • Het kabinet is druk doende de pakjes sigaretten duurder te maken, maar we hoeven daar lokaal niet gelaten op te wachten.
    Daarom stelt D66 ten slotte voor om Leidschendam-Voorburg aan te laten sluiten bij de Alliantie Nederland Rookvrij. Het initiatief van de Kankerbestrijding en het Longfonds om van onze kinderen de eerste generatie te maken die echt rookvrij is.

Voorzitter, toen ik deze begroting las, bleef steeds dat ene liedje in mijn hoofd dwalen van De Dijk. Het liedje ‘Dansen op de vulkaan’. U kent het vermoedelijk. De gemeente danst op een vulkaan vol van financiële valkuilen. De VVD noemde Leidschendam-Voorburg vorig jaar Napels aan de Vliet omdat het afval zo’n probleem was. En daar heeft deze coalitie verandering in gebracht. Niet omdat deze coalitie met de beloofde afvaloplossing is gekomen. Nee, Napels aan de Vliet staat nu ook voor Italiaanse financiële toestanden. Deze ooit zo rijke gemeente kent nu oplopende financiële tekorten, een stijgende schuld, en dalende reserves. En dit colleges blijft feestjes organiseren en extra geld uitgeven. Dat is dansen op een vulkaan, dat is dansen op de Vesuvius in Napels aan de Vliet.

Dank u wel.